MEDEMBLIK – De gemeente Medemblik stevent de komende jaren af op steeds grotere financiële tekorten. Hoewel het college van burgemeester en wethouders de begroting voor 2027 sluitend wil maken door 1,134 miljoen euro uit de algemene reserve te halen, ontstaan vanaf 2028 opnieuw forse tekorten. Zonder aanvullende maatregelen loopt het structurele tekort in 2030 op tot ruim 5,6 miljoen euro. Het gemeentebestuur moet daarom de komende jaren ingrijpende financiële keuzes maken. Dat blijkt uit de programmabegroting 2027 en de meerjarenraming tot en met 2030.
De gemeente verwacht volgend jaar ongeveer 172 miljoen euro uit te geven, terwijl de inkomsten uitkomen op ruim 170 miljoen euro. Dat levert aanvankelijk een begrotingstekort van 1,883 miljoen euro op. Na correctie voor incidentele inkomsten en uitgaven bedraagt het structurele tekort 1,134 miljoen euro.
Het college stelt voor dit laatste bedrag te dekken uit het beschikbare overschot van de algemene reserve. Daarmee kan de begroting voor 2027 alsnog sluitend worden gemaakt, maar de financiële problemen voor de jaren daarna zijn hiermee niet opgelost.
Tekorten groeien tot ruim 5,6 miljoen euro
Uit de financiële vooruitzichten blijkt dat Medemblik vanaf 2028 met een steeds groter structureel tekort rekening moet houden.
Volgens het bijbehorende raadsvoorstel bedraagt het structurele tekort in 2028 ongeveer 4,19 miljoen euro. Een jaar later loopt dit op tot 5,49 miljoen euro, om in 2030 uit te komen op 5,60 miljoen euro.
De oplopende tekorten worden onder meer veroorzaakt door veranderingen in de uitkering uit het gemeentefonds, hogere personeelskosten en de sterk stijgende uitgaven aan jeugdzorg.
Het college erkent dat structurele maatregelen noodzakelijk zijn. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar bezuinigingen, maar ook naar mogelijke aanvullende inkomsten.
Jeugdzorg wordt steeds duurder
Een van de grootste financiële zorgen is de ontwikkeling van de jeugdzorg. Volgens de begroting laten de betalingen in 2026 een stijging zien van bijna 19 procent ten opzichte van het beschikbare budget.
Voor 2027 wordt daarom een aanvullende bijstelling van ruim 2,5 miljoen euro opgenomen. Ook in de jaren daarna verwacht de gemeente structureel hogere zorgkosten.
Voor het programma Samen leven en ondersteuning is in 2027 ruim 91,5 miljoen euro aan uitgaven begroot. Daarmee is dit veruit het grootste gemeentelijke programma.
Onder deze uitgaven vallen onder meer jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning, bestaanszekerheid en voorzieningen voor inwoners.
Het college wil de kosten van jeugdzorg op termijn beter beheersen door nadrukkelijker in te zetten op preventie, vroegsignalering en lichtere ondersteuning. Daarmee moet worden voorkomen dat jongeren uiteindelijk duurdere en intensievere zorg nodig hebben.
Gemeentelijke belastingen stijgen
Ook inwoners en ondernemers krijgen te maken met veranderende gemeentelijke lasten.
De opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (OZB) stijgen volgens de begroting van 15,62 miljoen euro in 2026 naar 16,07 miljoen euro in 2027.
Het college houdt vast aan een indexering van 2,5 procent. Daarnaast verwacht de gemeente ongeveer 59.000 euro extra inkomsten doordat het aantal woningen toeneemt.
De geraamde inkomsten uit de afvalstoffenheffing stijgen van 7,06 miljoen naar 7,39 miljoen euro. Dat heeft onder meer te maken met hogere kosten bij afvalverwerker HVC, toenemende verbrandingsheffingen en stijgende kosten voor afvalinzameling.
Ook de rioolheffing levert meer op. De geraamde opbrengst stijgt van 4,86 miljoen naar 4,98 miljoen euro.
Wat deze ontwikkelingen precies betekenen voor de jaarlijkse rekening van individuele huishoudens, moet blijken uit de definitieve belastingtarieven.
Meer inkomsten uit vergunningen
Opvallend is ook de forse stijging van de verwachte inkomsten uit gemeentelijke leges. Deze nemen toe van bijna 2,96 miljoen euro in 2026 naar ruim 4 miljoen euro in 2027.
Vooral bij omgevingsvergunningen en de behandeling van bouwplannen verwacht de gemeente hogere opbrengsten.
Daarbij worden de kosten voor ambtelijke behandeling en externe adviezen nadrukkelijker doorberekend aan aanvragers.
Volgens het college moeten aanvragers betalen voor de diensten die zij ontvangen, zodat deze kosten niet bij alle belastingbetalers terechtkomen.
Tegelijkertijd wil de gemeente de doorlooptijden van vergunningaanvragen verkorten.
Ruim 18,5 miljoen euro aan investeringen
Ondanks de oplopende tekorten wil Medemblik in 2027 ongeveer 18,5 miljoen euro investeren in gemeentelijke voorzieningen en infrastructuur.
Een groot deel daarvan gaat naar de riolering. Voor vervanging van bestaande rioleringsvoorzieningen is ruim 8 miljoen euro opgenomen.
Daarnaast staat bijna 3,94 miljoen euro gereserveerd voor de herinrichting van de Tripkouw in Midwoud. Voor de reconstructie van de Cunerastraat in Nibbixwoud is 950.000 euro begroot.
Ook worden middelen uitgetrokken voor openbare verlichting, bruggen, beschoeiingen en de vervanging van speeltoestellen.
Sportverenigingen profiteren eveneens van geplande investeringen. Zo is voor de vervanging van kunstgrasvelden bij Sporting Andijk een bedrag van 1,5 miljoen euro opgenomen.
Voor werkzaamheden aan de drainage van het B-veld van Strandvogels in Onderdijk is daarnaast 30.000 euro beschikbaar gesteld vanuit de reserve Sportvelden.
Renovatie gemeentehuis blijft grote opgave
Een andere belangrijke kostenpost is de renovatie en verduurzaming van het gemeentehuis aan de Dick Ketlaan in Wognum.
De werkzaamheden moeten in september 2027 beginnen en nemen naar verwachting tweeënhalf tot drie jaar in beslag.
Het college wil de renovatie gefaseerd uitvoeren, zodat de gemeentelijke dienstverlening zo veel mogelijk op één locatie kan blijven.
Gedurende de werkzaamheden moet voor ongeveer 450 medewerkers vervangende kantoor- en spreekruimte worden geregeld.
In het investeringsprogramma voor 2027 is voor tijdelijke huisvesting ruim 1,6 miljoen euro opgenomen. Daarnaast brengt de tijdelijke huisvesting gedurende de renovatie extra exploitatiekosten met zich mee.
Gemeente trekt 380.000 euro uit voor onderzoek naar bezuinigingen
Om de financiële problemen voor de komende jaren aan te pakken, wil het college het project Ombuigingen uitbreiden.
Daarvoor wordt in 2027 een eenmalig bedrag van 380.000 euro beschikbaar gesteld. Het geld is bedoeld voor aanvullende deskundigheid en tijdelijke ambtelijke capaciteit om mogelijke besparingen, beleidskeuzes en extra inkomsten uit te werken.
Het is nog niet duidelijk welke gemeentelijke voorzieningen of uitgaven hierdoor mogelijk onder druk komen te staan.
De uitkomsten van het onderzoek moeten de gemeenteraad helpen bij het maken van keuzes om de begroting op langere termijn weer structureel sluitend te krijgen.
Financiële buffers voorlopig voldoende
Ondanks de oplopende begrotingstekorten beschikt Medemblik volgens de begroting nog over een aanzienlijke financiële buffer.
De algemene reserve wordt voor 2027 geraamd op ongeveer 26,8 miljoen euro. De totale beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt ruim 27,3 miljoen euro.
Het weerstandsvermogen komt volgens de gemeentelijke berekeningen uit op 3,7. Dat ligt boven de eigen streefwaarde van 1,4 tot 2,0.
Dit betekent dat de gemeente naar verwachting voldoende financiële mogelijkheden heeft om de nu berekende risico’s op te vangen.
Een sterke reservepositie betekent echter niet automatisch dat terugkerende begrotingstekorten zonder problemen kunnen worden gedekt. Daarvoor zijn structurele inkomsten of blijvende verlagingen van uitgaven nodig.
Nieuwe plannen college komen later
De begroting voor 2027 is bewust beleidsarm gehouden. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 heeft het nieuwe college meer tijd nodig om het coalitieakkoord ‘Dichtbij, duidelijk en daadkrachtig!’ verder uit te werken.
De financiële gevolgen van nieuwe beleidsplannen moeten daarom afzonderlijk aan de gemeenteraad worden voorgelegd.
Volgens de planning gebeurt dat op 26 november, wanneer het college zijn uitvoeringsprogramma voor 2027 presenteert.
Voor de gemeenteraad ligt daarmee een belangrijke financiële uitdaging. De begroting van 2027 kan met hulp van reserves sluitend worden gemaakt, maar vanaf 2028 zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk.
Zonder nieuwe keuzes dreigt de gemeente Medemblik in 2030 jaarlijks ruim 5,6 miljoen euro structureel tekort te komen. Hoe dat tekort moet worden weggewerkt, zal de komende jaren een belangrijk onderwerp van de gemeentelijke besluitvorming worden.
