DEN HAAG – Nederlandse huishoudens die momenteel een nieuw vast energiecontract afsluiten, betalen gemiddeld 43 procent meer dan een jaar geleden. Vooral gezinnen met zonnepanelen worden geconfronteerd met forse prijsstijgingen. Een gezin van drie personen met tien tot twaalf zonnepanelen is gemiddeld 90 euro per maand extra kwijt, wat neerkomt op een stijging van 1.076 euro per jaar. Dat blijkt uit onderzoek van vergelijkingswebsite Overstappen.nl naar de ontwikkeling van de energieprijzen tussen oktober 2025 en oktober 2026.

De prijsstijging treft vrijwel alle onderzochte huishoudens. Ook gezinnen zonder zonnepanelen moeten honderden euro’s per jaar meer betalen wanneer zij een nieuw vast energiecontract afsluiten. De hogere gasprijzen, de onrust op de internationale energiemarkt en veranderingen in de vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom zorgen gezamenlijk voor een steeds hogere energierekening.

De gemiddelde stijging van 43 procent is berekend over vier verschillende huishoudtypen. Hoeveel een individuele consument meer gaat betalen, hangt onder meer af van het energieverbruik, het aantal zonnepanelen en de voorwaarden van het nieuwe contract.

Gezin met zonnepanelen betaalt ruim 3.100 euro per jaar

De grootste prijsstijging komt voor rekening van huishoudens met zonnepanelen. Voor een gezin van drie personen met tien tot twaalf zonnepanelen stegen de gemiddelde jaarlijkse energiekosten van 2.095 euro naar 3.171 euro. Dat betekent een stijging van 51 procent, oftewel bijna 90 euro per maand.

Ook kleinere huishoudens met zonnepanelen worden hard geraakt. Een tweepersoonshuishouden met acht tot tien zonnepanelen betaalde vorig jaar gemiddeld 1.827 euro voor een nieuw vast energiecontract. In oktober 2026 is dat bedrag opgelopen tot 2.712 euro per jaar. Dat is 885 euro meer, een stijging van 48 procent.

Opvallend is dat huishoudens met zonnepanelen in de onderzochte situaties inmiddels ongeveer evenveel of zelfs meer betalen dan vergelijkbare huishoudens zonder zonnepanelen. Dat is een duidelijke verandering ten opzichte van eerdere jaren, toen zonnepanelen doorgaans een aanzienlijk voordeel opleverden bij het afsluiten van een energiecontract.

Ook zonder zonnepanelen honderden euro’s duurder

Huishoudens zonder zonnepanelen ontkomen evenmin aan de prijsstijgingen. Voor een tweepersoonshuishouden zonder zonnepanelen steeg de gemiddelde jaarprijs van 1.986 euro naar 2.699 euro. Volgens de berekening van Overstappen.nl betekent dat ongeveer 59 euro extra per maand, een stijging van 36 procent.

Een huishouden van drie personen zonder zonnepanelen betaalt inmiddels gemiddeld 3.146 euro per jaar. Een jaar geleden was dat nog 2.328 euro. Dat komt neer op een stijging van 818 euro per jaar, oftewel ongeveer 68 euro per maand.

De vier onderzochte huishoudtypen laten daarmee allemaal een forse toename zien. De prijsstijging varieert van 35 tot 51 procent. De cijfers hebben uitsluitend betrekking op de gemiddelde prijzen van nieuwe vaste energiecontracten. Consumenten met een bestaand contract waarvan de vaste tarieven nog doorlopen, krijgen niet automatisch met dezelfde verhoging te maken.

Afschaffing salderingsregeling raakt zonnepaneelbezitters

Een belangrijke oorzaak van de sterkere prijsstijging voor huishoudens met zonnepanelen is het verdwijnen van de salderingsregeling per 1 januari 2027. Tot die datum kunnen huishoudens de elektriciteit die zij aan het net terugleveren onder voorwaarden verrekenen met de elektriciteit die zij afnemen.

Vanaf 2027 vervalt deze mogelijkheid. Zonnepaneelbezitters ontvangen dan nog wel een vergoeding voor teruggeleverde elektriciteit, maar kunnen die stroom niet langer op dezelfde manier wegstrepen tegen hun verbruik. Vooral huishoudens die overdag veel elektriciteit produceren en ’s avonds stroom van het net gebruiken, kunnen daardoor financieel nadeel ondervinden.

Energieleveranciers houden in hun nieuwe contracten al rekening met de veranderende regels. Hierdoor kunnen de verwachte jaarlijkse kosten voor huishoudens met zonnepanelen aanzienlijk hoger uitvallen. Daarnaast rekenen veel leveranciers terugleverkosten, waardoor het financiële voordeel van zonnepanelen verder kan afnemen.

Zonnepanelen blijven wel elektriciteit opwekken die huishoudens direct zelf kunnen gebruiken. Juist dat directe verbruik wordt vanaf 2027 belangrijker om de energierekening te beperken.

Lage gasvoorraden zorgen voor onzekerheid

Naast de veranderende regels voor zonnepanelen speelt de internationale gasmarkt een belangrijke rol bij de stijgende energieprijzen. De gasvoorraden in Nederland en andere Europese landen liggen momenteel onder het niveau van voorgaande jaren. Daardoor is de energiemarkt extra gevoelig voor verstoringen in de levering en onverwachte stijgingen van de vraag.

Wanneer de komende winter langdurig koud wordt, kan het gasverbruik flink toenemen. Als tegelijkertijd de aanvoer van aardgas onder druk komt te staan, kunnen de prijzen verder stijgen.

Ook geopolitieke spanningen en problemen met internationale gastransporten kunnen van invloed zijn op de Europese gasprijs.

Energieleveranciers verwerken deze onzekerheden in de tarieven die zij consumenten aanbieden. Vooral bij nieuwe vaste contracten kan dat tot hogere prijzen leiden.

Bij een vast energiecontract legt een consument de afgesproken leveringstarieven voor een bepaalde periode vast. Daarmee ontstaat zekerheid over die tarieven, maar niet over alle onderdelen van de energierekening. Belastingen en netbeheerkosten kunnen tijdens de looptijd nog veranderen.

Gasprijs van 2 euro per kuub mogelijk steeds gebruikelijker

De verwachting is dat de energierekening ook de komende jaren onder druk blijft staan door aanvullende kosten voor fossiele brandstoffen. Vanaf 2028 wordt het Europese emissiehandelssysteem ETS2 ingevoerd. Daarmee komt een prijs te staan op de uitstoot van CO2 door onder meer brandstoffen die worden gebruikt voor de verwarming van woningen.

Deze kosten kunnen via energieleveranciers uiteindelijk bij huishoudens terechtkomen. Daarnaast komt er een verplichting om groen gas bij te mengen. Ook dat kan gevolgen hebben voor de uiteindelijke gasprijs die consumenten betalen.

Volgens eerdere berekeningen van Overstappen.nl kan een gasprijs van ongeveer 2 euro per kubieke meter hierdoor in de toekomst steeds gebruikelijker worden. Dat is geen vaststaand toekomstig tarief. De uiteindelijke prijs hangt onder meer af van ontwikkelingen op de energiemarkt, belastingen en overheidsmaatregelen.

Energie-expert maakt zich zorgen over betaalbaarheid

Rick Boenink, energie-expert bij Overstappen.nl, maakt zich zorgen over de gevolgen van de stijgende energiekosten voor Nederlandse huishoudens. Volgens hem zorgen maandelijkse prijsstijgingen van 50 tot 90 euro voor een steeds zwaardere belasting van het huishoudbudget.

Vooral mensen met een laag of middeninkomen kunnen daardoor in de problemen komen. Wanneer een groot deel van het beschikbare inkomen naar gas en elektriciteit gaat, blijft er minder geld over voor boodschappen en andere noodzakelijke uitgaven. Boenink wijst erop dat toekomstige heffingen de situatie verder kunnen verslechteren.

Hij vindt het daarom belangrijk dat de overheid voldoende maatregelen beschikbaar houdt voor huishoudens die hun energierekening niet meer kunnen betalen. Daarbij noemt hij onder meer het Noodfonds Energie en subsidies waarmee woningen energiezuiniger kunnen worden gemaakt.

Noodfonds Energie opent op 4 januari 2027

Voor huishoudens met een laag inkomen en hoge energiekosten komt vanaf 4 januari 2027 opnieuw financiële ondersteuning beschikbaar via het Noodfonds Energie. Het kabinet heeft daarvoor 193 miljoen euro gereserveerd. Naar verwachting kunnen ongeveer 500.000 huishoudens gebruikmaken van de regeling.

De tegemoetkoming bedraagt minimaal 120 euro en maximaal 1.800 euro per jaar, afhankelijk van het inkomen en de hoogte van de energierekening. Huishoudens met een bruto-inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum komen onder voorwaarden in aanmerking wanneer zij minstens 8 procent van hun inkomen aan energie besteden.

Voor huishoudens met een inkomen tussen 130 en 200 procent van het sociaal minimum geldt een grens van 10 procent. Het fonds vergoedt de helft van de energiekosten die boven de toepasselijke inkomensgrens uitkomen. Aanvragen kunnen worden ingediend van 4 januari tot en met 7 mei 2027.

Anders dan in voorgaande jaren wordt het fonds niet voortijdig gesloten wanneer het beschikbare budget opraakt. Iedereen die aan de voorwaarden voldoet en tijdig een aanvraag indient, krijgt een tegemoetkoming. Waar mogelijk wordt de ondersteuning in twaalf termijnen via de energieleverancier verrekend.

Ook andere vormen van financiële ondersteuning

Huishoudens die moeite hebben met het betalen van hun energierekening kunnen daarnaast bij hun gemeente informeren naar bijzondere bijstand. Ook bestaan er regelingen voor het energiezuiniger maken van woningen. Via het Nationaal Warmtefonds kunnen huishoudens met een daarvoor in aanmerking komend inkomen onder voorwaarden geld lenen tegen 0 procent rente voor energiebesparende maatregelen.

Daarnaast is via de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) subsidie beschikbaar voor verschillende isolatiemaatregelen. Veel gemeenten bieden bovendien ondersteuning via energiecoaches. Zij kunnen bewoners helpen bij het terugdringen van het energieverbruik.

Volgens Overstappen.nl kunnen ook relatief eenvoudige maatregelen, zoals tochtstrips aanbrengen, korter douchen en de thermostaat iets lager zetten, bijdragen aan een lagere energierekening.

Vergelijken van energiecontracten steeds belangrijker

Voor consumenten die binnenkort een nieuw energiecontract moeten afsluiten, is het volgens energie-experts belangrijk om niet uitsluitend naar het maandelijkse voorschotbedrag te kijken. Het verwachte jaarbedrag geeft een beter beeld van de werkelijke kosten. Daarbij moet rekening worden gehouden met het gas- en stroomverbruik, vaste leveringskosten, netbeheerkosten, belastingen en eventuele terugleverkosten voor zonnepanelen.

Ook welkomstkortingen kunnen invloed hebben op de uiteindelijke prijs. Huishoudens met zonnepanelen doen er verstandig aan extra aandacht te besteden aan de voorwaarden voor teruglevering en de vergoeding die zij daarvoor ontvangen.

Een vast contract biedt zekerheid over de leveringstarieven, terwijl bij een variabel of dynamisch contract andere prijsrisico’s en mogelijkheden gelden. Welke contractvorm het voordeligst is, verschilt per huishouden.

Met het winterseizoen voor de deur maken de nieuwe cijfers duidelijk dat energie voor veel Nederlandse gezinnen een steeds grotere kostenpost vormt. Vooral huishoudens met zonnepanelen worden bij het afsluiten van een nieuw vast contract geconfronteerd met een sterk veranderde financiële werkelijkheid.