Column: ‘Angst voor gif: de schaduwzijde van de pioenteelt in Medemblik’
Redactie
1 min. lezen
De gedachte dat grootschalige pioenteelt zich mogelijk naar onze gemeente Medemblik zou kunnen uitbreiden, jaagt mij en vele andere omwonenden de laatste tijd flink wat angst aan. Wie kijkt naar de enorme hoeveelheden chemische gewasbeschermingsmiddelen die in deze sector nodig zijn, kan niet anders dan zich ernstige zorgen maken over de volksgezondheid in de directe leefomgeving.
Directe gevaren van chemische bestrijdingsmiddelen
Pioenen zijn kwetsbare gewassen die meerdere jaren op dezelfde plek staan en zodoende vatbaar zijn voor hardnekkige schimmels en ziekten. Om rendementsverlies tegen te gaan, grijpen telers vaak naar zware fungiciden en pesticiden. Blootstelling aan deze middelen is volgens instanties zoals de Gezondheidsraad gekoppeld aan verontrustende gezondheidsrisico’s:
- Neurologische aandoeningen: Langdurige blootstelling aan bepaalde pesticiden verhoogt het risico op ernstige zenuwstelselziekten zoals de ziekte van Parkinson, Alzheimer en ALS.
- Risico’s voor kwetsbare groepen: Zwangere vrouwen en jonge kinderen die in de buurt van intensief bespoten akkers wonen, lopen mogelijk een verhoogd risico op ontwikkelingsproblemen.
- Chronische ziekten en allergieën: Onderzoeken van onder andere het RIVM leggen verbanden met longaandoeningen zoals COPD en astma, evenals een verhoogde kans op vormen van kanker zoals leukemie en lymfeklierkanker. Daarnaast kan direct contact of inademing leiden tot acute allergische reacties en irritaties aan de huid en luchtwegen.
Wat omwonenden en de wind verspreiden
Omdat pioenen in de open lucht worden geteeld, komen de gifstoffen via de wind — ook wel drift genoemd — terecht in de huizen en tuinen in de omgeving. Hoewel gemeten waarden op papier soms binnen de wettelijke marges blijven, tonen onderzoeken van onder andere de Universiteit Utrecht en het RIVM aan dat resten van bestrijdingsmiddelen tot honderden meters buiten de velden in de lucht en in huisstof worden teruggevonden. Het ontbreken van een vast spuitplan en het ad-hoc bestrijden van ziektes versterkt het gevoel van onmacht bij buurtbewoners.
Rechtspraak biedt hoop: volksgezondheid boven economie
Gelukkig hoeven omwonenden niet zomaar alles te accepteren. In diverse juridische procedures hebben burgers en actiegroepen die in geweer kwamen tegen intensieve teelten — zoals de lelieteelt — hun gelijk gehaald bij de rechter. Zowel rechters als het gerechtshof oordeelden herhaaldelijk dat het Europeesrechtelijke voorzorgsbeginsel zwaarder moet wegen dan het commerciële belang van een teler. Wanneer aannemelijk wordt gemaakt dat er een reële kans op ernstige gezondheidsschade bestaat door het gebruik van landbouwgif nabij woonwijken, worden telers tijdelijk of voor onbepaalde tijd verboden om deze middelen toe te passen.
De angst voor grootschalige pioenteelt en de bijbehorende gifwolken in Medemblik is dus niet ongegrond, maar de jurisprudentie laat gelukkig zien dat de bescherming van onze gezondheid en leefbaarheid serieus wordt genomen.
Naam bekend bij de redactie.
