MIDWOUD – Een concertvleugel die getuige was van een van de donkerste hoofdstukken uit de Europese geschiedenis staat zondag 15 november centraal in Huis Midwoud. Yvo Verschoor brengt daar zijn aangrijpende filmconcertvoorstelling ‘Verzwegen & Vergeten, getuigenissen van een concertvleugel’.
De voorstelling vertelt het bijzondere verhaal van Frau Buch, de grootste concertvleugel van Huis Midwoud. Het instrument stond van 1926 tot 2011 in een voormalig psychiatrisch ziekenhuis in Berlin-Buch en was daar getuige van gruwelijke gebeurtenissen tijdens het naziregime. Met muziek, filmbeelden en historische verhalen laat Verschoor zien hoe een concertvleugel symbool kan staan voor een geschiedenis die lange tijd nauwelijks werd verteld.
Getuige van een vergeten massamoord
Frau Buch bevond zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in een instelling waar de gevolgen van het nationaalsocialistische vernietigingsbeleid voelbaar waren. De concertvleugel werd daarmee een stille getuige van een van de meest aangrijpende episodes uit de Duitse geschiedenis. Centraal staat Aktion T4, het systematische moordprogramma waarmee de nazi’s vanaf 1939 mensen met lichamelijke en verstandelijke beperkingen uit de samenleving wilden verwijderen.
Het programma was gericht op patiënten die door het regime als minderwaardig en economisch belastend werden beschouwd. De georganiseerde moordcampagne van Aktion T4 liep officieel tot 1941, maar het doden van patiënten ging daarna door. Uiteindelijk werden naar schatting 300.000 mensen slachtoffer van het bredere nazistische euthanasiebeleid. Onder hen bevonden zich duizenden kinderen en jongeren die vanwege hun gezondheid of beperking geen plaats kregen in de maatschappij.
Het verhaal van de vijftienjarige Werner
Tijdens de voorstelling richt Verschoor zich op het persoonlijke verhaal van Werner, een jongen die slechts vijftien jaar oud werd. Hij werd door het naziregime vermoord omdat hij epileptische aanvallen had en moeite ondervond met leren. Door de geschiedenis van Werner centraal te stellen, krijgen de enorme aantallen slachtoffers een gezicht. Zijn verhaal maakt duidelijk hoe meedogenloos het systeem was en hoe weinig bescherming kwetsbare mensen tijdens het naziregime genoten.
De concertvleugel Frau Buch vormt de rode draad. Via het instrument vertelt Verschoor niet alleen over de gebeurtenissen in Berlin-Buch, maar ook over de bijzondere reis die de vleugel uiteindelijk naar Midwoud bracht.
Tien jaar onderzoek aan voorstelling voorafgegaan
Aan ‘Verzwegen & Vergeten’ ging tien jaar onderzoek door Yvo Verschoor vooraf. Daarbij maakte hij gebruik van het werk van Rosemarie Pumb, die al meer dan 25 jaar onderzoek doet naar de geschiedenis van Berlin-Buch. De voorstelling staat onder regie van Maarten Mourik en kwam mede tot stand dankzij ondersteuning van het Mondriaan Fonds. Tijdens de coronaperiode beleefde de productie haar première.
Het resultaat is een combinatie van muziek, historische beelden en persoonlijke getuigenissen. De voorstelling maakt gebruik van de bijzondere geschiedenis van een instrument dat meer dan tachtig jaar op dezelfde locatie heeft gestaan.
Bezoekers diep geraakt door voorstelling
Eerdere uitvoeringen in Huis Midwoud maakten grote indruk op het publiek. Volgens Verschoor kwamen bezoekers na afloop regelmatig met tranen in hun ogen naar hem toe om hem te bedanken. Sommige bezoekers zagen de voorstelling inmiddels voor de tweede, derde of zelfs vierde keer. Daarbij namen zij familieleden en bekenden mee om ook hen kennis te laten maken met deze geschiedenis.
Verschoor hoopt dat bezoekers de verhalen blijven doorvertellen. Niet alleen om de slachtoffers te herdenken, maar ook om aandacht te vragen voor de gevolgen van uitsluiting en discriminatie.
Actuele boodschap tegen discriminatie
Hoewel de gebeurtenissen zich tientallen jaren geleden afspeelden, beschouwt Verschoor zijn voorstelling als bijzonder actueel. Racisme, antisemitisme, discriminatie en het buitensluiten van kwetsbare groepen zijn volgens hem nog altijd maatschappelijke problemen. Daarom zal ‘Verzwegen & Vergeten’ regelmatig terugkeren in Huis Midwoud. Het doel is om de geschiedenis levend te houden en te voorkomen dat de slachtoffers van Aktion T4 worden vergeten.
Kaarten en aanvang
De voorstelling vindt plaats op zondag 15 november 2026 in Huis Midwoud. De aanvang is om 16.00 uur en de zaal opent om 15.30 uur. Een regulier toegangsbewijs kost 25 euro. Jongeren en studenten betalen 12,50 euro.
Kaarten zijn verkrijgbaar via Ticketkantoor onder de naam ‘VerzwegenMidwoud’. Vanwege de indringende historische onderwerpen is de voorstelling vooral bedoeld voor bezoekers die geïnteresseerd zijn in geschiedenis, muziek en maatschappelijke thema’s.