DEN HAAG – Het kabinet gaat de aanpak van misstanden bij arbeidsmigranten verder aanscherpen. Werkgevers die de arbeidswetgeving overtreden, moeten vanaf juli 2027 rekening houden met aanzienlijk hogere boetes. Daarnaast komen er strengere regels voor uitzendbureaus, betere bescherming tegen onderbetaling en maatregelen om slechte huisvesting en dakloosheid onder arbeidsmigranten tegen te gaan. Dat schrijft minister J.A. Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in een voortgangsbrief van 6 november 2026 aan de Tweede Kamer. Het kabinet wil tegelijkertijd de afhankelijkheid van laagbetaalde buitenlandse arbeidskrachten verminderen en bedrijven stimuleren om meer te investeren in innovatie en arbeidsproductiviteit.

Volgens de minister heeft Nederland arbeidsmigranten nodig om personeelstekorten op te vangen, maar zijn de maatschappelijke gevolgen van de huidige arbeidsmigratie niet langer te negeren. Vooral in sectoren als de land- en tuinbouw, logistiek en vleesverwerking wordt veel gebruikgemaakt van laagbetaalde buitenlandse werknemers. Zij lopen volgens het kabinet een verhoogd risico op onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en ongeschikte huisvesting. Ook kunnen de gevolgen zichtbaar worden in woonwijken, waar overbewoning en slecht onderhouden panden voor problemen zorgen.

Het kabinet wil daarom selectiever omgaan met arbeidsmigratie. Bedrijven moeten minder afhankelijk worden van goedkope arbeidskrachten en meer investeren in technologie, productiviteit en betere arbeidsvoorwaarden. Buitenlandse werknemers blijven volgens de regering belangrijk voor sectoren waar hun kennis en vaardigheden daadwerkelijk noodzakelijk zijn.

Boetes voor werkgevers stijgen met 21,7 procent

Een van de meest concrete maatregelen is het verhogen van de boetes voor overtredingen van verschillende arbeidswetten. Het kabinet verwacht dat de boetenormbedragen per 1 juli 2027 met 21,7 procent worden verhoogd. Het gaat onder meer om overtredingen van de Wet minimumloon, de Wet arbeid vreemdelingen, de Arbeidsomstandighedenwet en de Arbeidstijdenwet.

Vanaf 1 januari 2028 moeten deze boetenormbedragen bovendien jaarlijks worden geïndexeerd. Daarmee wil het kabinet voorkomen dat de financiële gevolgen van overtredingen door prijsontwikkelingen steeds minder zwaar wegen.

Ook wordt gewerkt aan een wetsvoorstel dat het gemakkelijker moet maken om onderbetaling vast te stellen. Daarin wordt een omgekeerde bewijslast geïntroduceerd binnen de minimumloonwetgeving. Het voorstel moet de mogelijkheden verbeteren om werkgevers aan te pakken wanneer werknemers mogelijk minder ontvangen dan waarop zij wettelijk recht hebben.

De maatregelen moeten niet alleen arbeidsmigranten beschermen, maar ook eerlijke concurrentie tussen bedrijven bevorderen. Werkgevers die zich aan de regels houden, mogen volgens het kabinet geen nadeel ondervinden van ondernemingen die hun kosten verlagen door arbeidswetten te overtreden.

Strengere regels voor uitzendbureaus en mogelijk uitzendverbod

De uitzendsector krijgt te maken met een nieuw toelatingsstelsel. Met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) wordt vanaf 1 januari 2027 een nieuw wettelijk kader ingevoerd voor ondernemingen die werknemers uitlenen en bedrijven die deze arbeidskrachten inhuren.

Het doel is om malafide uitzendconstructies terug te dringen en ervoor te zorgen dat werknemers beter worden beschermd. Bedrijven die niet aan de wettelijke eisen voldoen, moeten uiteindelijk van de uitleenmarkt kunnen worden geweerd.

Voor de vleessector gaat het kabinet nog een stap verder. De regering streeft ernaar om per 1 maart 2028 een uitzendverbod in werking te laten treden voor werkzaamheden rond het slachten, verwerken, koelen en verpakken van vlees.

Een voorstel hiervoor heeft inmiddels de internetconsultatie doorlopen. Het kabinet onderzoekt daarnaast de risico’s van uitzendconstructies in de transportsector, schoonmaakbranche en teeltsector. De resultaten van dat onderzoek worden nog voor het einde van 2026 verwacht.

Ook de Wet meer zekerheid flexwerkers moet bijdragen aan betere arbeidsomstandigheden. Deze wet is in de zomer door de Eerste Kamer aangenomen en treedt volgens de kabinetsplanning op 1 januari 2028 in werking.

Betere huisvesting en einde aan inhoudingen op minimumloon

De woonomstandigheden van arbeidsmigranten blijven een belangrijk aandachtspunt. Volgens het kabinet worden buitenlandse werknemers nog te vaak ondergebracht in slecht onderhouden woningen of delen zij met te veel mensen een beperkte woonruimte.

Een probleem is bovendien dat werk en huisvesting soms sterk met elkaar verbonden zijn. Wanneer een arbeidsmigrant zijn baan verliest, kan ook zijn verblijfplaats in gevaar komen.

Het kabinet werkt daarom aan een wetsvoorstel voor passende huurcontracten. Daarmee moeten arbeidsmigranten beter worden beschermd tegen te hoge huurprijzen en onzekere huurvoorwaarden. De regering streeft naar invoering op 1 juli 2028.

Gelijktijdig wil het kabinet de mogelijkheid afschaffen om huisvestingskosten op het wettelijk minimumloon in te houden.

Sinds 2023 geldt al de Wet goed verhuurderschap, die onder meer voorschrijft dat arbeids- en huurovereenkomsten afzonderlijk moeten worden vastgelegd. Ook kunnen gemeenten optreden tegen ongewenst verhuurgedrag.

De regering wil daarnaast dat overheden bij het plannen van nieuwe woningen nadrukkelijk rekening houden met de huisvestingsbehoefte van arbeidsmigranten.

Werkgevers krijgen verantwoordelijkheid voor registratie

Een ander probleem is dat niet altijd duidelijk is hoeveel arbeidsmigranten daadwerkelijk in een gemeente verblijven. Sommige buitenlandse werknemers wonen langer dan vier maanden in Nederland zonder zich als ingezetene in de Basisregistratie Personen te laten registreren.

Daardoor hebben gemeenten onvoldoende zicht op waar mensen wonen en welke voorzieningen nodig zijn.

Vanaf 1 april 2027 wil het kabinet daarom een zorgplicht invoeren voor uitleners. Zij moeten werknemers die minder dan 150 procent van het wettelijk minimumloon verdienen informeren over de registratieverplichtingen en controleren of de betrokken werknemers zich correct hebben ingeschreven.

De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens is al begonnen met het actief informeren van arbeidsmigranten. Sinds juli ontvangen niet-ingezetenen na hun inschrijving en vervolgens na twee en zes maanden een bericht over registratie en hun rechten en plichten. Tot begin oktober werden op deze manier meer dan 36.000 e-mails verstuurd.

Gemeenten kunnen bovendien sinds mei tijdelijke verblijfadressen ontvangen uit de Registratie Niet-Ingezetenen. Daarmee krijgen zij meer mogelijkheden om te onderzoeken of arbeidsmigranten daadwerkelijk op de juiste manier staan ingeschreven.

Meer ondersteuning bij dakloosheid en gezondheidsproblemen

Het kabinet maakt zich ook zorgen over arbeidsmigranten die na verlies van hun baan op straat terechtkomen. De kortdurende opvang voor dakloze EU-burgers zonder recht op reguliere opvang wordt daarom verlengd en uitgebreid tot en met 2028.

Het aantal gemeenten dat deze opvang aanbiedt, groeit volgens de minister van zes naar negentien. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan betere samenwerking met maatschappelijke organisaties en werkgevers om mensen te helpen bij het vinden van werk of ondersteuning.

Ook wil de regering signalen van werkgevers die arbeidsmigranten doelbewust dakloos maken sneller laten doorgeven aan de Arbeidsinspectie en andere bevoegde instanties.

Daarnaast krijgt de toegang tot gezondheidszorg aandacht. Taalproblemen, onvoldoende kennis van het Nederlandse zorgstelsel en het ontbreken van een vaste huisarts kunnen ertoe leiden dat arbeidsmigranten noodzakelijke zorg moeilijk kunnen bereiken.

In de regio’s Venlo en Tilburg loopt sinds juli 2026 een proef waarbij ongeveer 30.000 verzekerden via digitale triage medische ondersteuning krijgen en in zestien talen met een huisarts kunnen spreken. Het kabinet verwacht dat deze aanpak eind 2027 landelijk beschikbaar kan zijn.

Meer juridische hulp voor arbeidsmigranten

Om buitenlandse werknemers beter te informeren over hun rechten, wordt het netwerk van Work in NL-informatiepunten uitgebreid. Volgens de minister moeten deze punten in 2026 in dertig van de 35 arbeidsmarktregio’s operationeel zijn.

Ook het Juridisch Loket heeft een gespecialiseerd team voor arbeidsmigranten. Sinds de start in mei 2024 behandelde dit team tot en met augustus 2026 ruim 11.000 zaken. Meer dan 6.000 daarvan hadden betrekking op de eerste acht maanden van 2026.

Daarnaast wil het kabinet het leren van de Nederlandse taal op de werkvloer stimuleren. Werkgevers worden ondersteund bij het aanbieden van taalonderwijs dat aansluit bij de dagelijkse werkzaamheden en werktijden van hun werknemers.

De minister benadrukt dat de bescherming van arbeidsmigranten niet uitsluitend een verantwoordelijkheid van de overheid is. Ook werkgevers, uitzendbureaus, gemeenten en maatschappelijke organisaties moeten bijdragen aan eerlijk werk, veilige arbeidsomstandigheden en fatsoenlijke huisvesting.

Met de aangekondigde maatregelen wil het kabinet voorkomen dat de Nederlandse economie afhankelijk blijft van arbeidsconstructies waarin lage lonen en slechte arbeidsomstandigheden een verdienmodel vormen.

De komende jaren moeten uitwijzen of de strengere regelgeving, hogere boetes en uitgebreidere ondersteuning daadwerkelijk leiden tot minder misstanden en een sterkere positie van arbeidsmigranten in Nederland.